امروزه با وجود وسایل برقی و استفاده گسترده از انواع سیم برق و کابل برق، حتما تا به حال برایتان اتفاق افتاده است که سیمهای یک پریز را با فازمتر تست کنید، هنگام تست متوجه میشوید که هردو سیم پریز، برق دار هستند، علت روشن شدن فازمتر روی سیم نول چیست، در حقیقت هنگامی که با مشکل روشن شدن فازمتر روی سیم نول مواجه میشوید به این معنی است که پریز شما دو فاز نشده است و دوفاز نشدن ناشی از قطع بودن سیم نول یا مسیر آن است. در اکثر تاسیسات برق در ولتاژ مورد نیاز است و خط نول در یک نقطه به زمین متصل میشود. در صورت روشن بودن دستگاه، نول به سیم برق متصل میشود و ولتاژ آن صفر نمیشود. سیم نول رسانایی است که باید در پتانسیل زمین باشد. این مسیر بازگشت برای هر بار تک فاز است. بنابراین در یک خانه، هر پریز دیواری توسط یک سیم فاز با برگشت روی نول تغذیه میشود. ارت برای ایمنی وجود دارد و نباید جریان داشته باشد. برای وسایل برقی 220 ولت، باید از یک سیم فاز به عنوان منبع تغذیه و دیگری به عنوان برگشت استفاده کنند، بدون هیچ جریانی در نول. نول حتی ممکن است به یک دستگاه 220 ولت وصل نشود. در علت علت روشن شدن فازمتر روی سیم نول و موارد رفع ان را بررسی می کنیم.
جریان در سیم نول
در کل خانه، نول از قطب بیرون جریانی برابر با عدم تعادل بارها در یک فاز و بارها در فاز دیگر خواهد داشت. اگر بارهای مستقل دقیقاً متعادل باشند، جریانهای روی نول لغو میشوند زیرا آنها فاز مخالف هستند. در نتیجه علت روشن شدن فازمتر روی سیم نول وجود ندارد. برای سیستمهای سه فاز، بارها را میتوان فاز به نول، فاز به فاز یا هر سه فاز متصل کرد. جریان کلی در فاز، مجموع بردار جریانهای سه فاز خواهد بود، که زمانی که جریانهای فاز برابر باشند، به طور کامل لغو میشود. دلایلی که علت روشن شدن فازمتر روی سیم نول هست، چند مورد میتواند باشد. سیمهایی وجود دارند که در سیمکشی خانه متقاطع شدهاند و در نتیجه وضعیت قطبیت معکوس در برخی از پریزهای برق ایجاد میشود. کدگذاری رنگ سیم مناسب در سیمکشی خانه رعایت نشده و استفاده نشده است. یک خطای تجهیزات با یک سیستم زمین باز که باعث میشود مقداری جریان اضافی در امتداد سیم عصبی به جای سرازیر شدن به هادی زمین برگردد. توزیع بار نامتعادل در یک سیستم سه فاز که در آن جریان خالص عدم تعادل از طریق سیم نول به زمین فرو میرود.
برطرف کردن برقدار بودن سیم نول
علت روشن شدن فازمتر روی سیم نول، وجود جریان در آن است. برای اینکه این مشکل برطرف شود نیاز هست مواردی را به ترتیب انجام دهید. در مرحله اول تمامی وسایل برقی منزل یا محل کارتان را از برق جدا کنید. حالا به سراغ کنتر بروید و سیم نول را پیدا کنید، سیم نول اصلی را از سیمکشی ساختمان جدا کنید، وقتی سیم نول تنها قرار گرفت باید ادامه کار را انجام دهید، سیم نول را که جدا کردهاید با فازمتر بسنجید، فازمتر نباید روشن شود، در کل علت روشن شدن فازمتر روی سیم نول خبر از یک مشکل میدهد. همواره هنگام کار با تجهیزات برقی جانب احتیاط را رعایت نمایید و با دستکش کار کنید. لطفا دقت کنید که در این مرحله دست شما به نولهای ساختمان مدنظرتان برخورد یا تماسی نداشته باشد. چنانچه فازمتر روی نول روشن شود، اشکال سیستم شما از شبکه است و باید به سازمان برق اطلاع رسانی نمایید. اگر چنین نبود، فیوز برق را جدا نمایید و شروع به تست کردن نولهای ساختمان کنید. روی هیچ کدام از نولها نباید فازمتر روشن شود. پس از تست با دستکش مخصوص تمام نولهای موجود در سیم کشی ساختمان و همچنین نول شبکه را از اکسید پاک کنید، اکسید همان زنگ زدگی است. بعد از این کار شما باید مس سرخ و خوشرنگ کاملا تمیز را ببینید. پس از این موارد، نول شبکه و سایر نولها مربوط به ساختمان مسکونی یا اداری را به هم متصل میکنیم، اگر این کار توسط شین یا ترمینال نخصوص به خود انجام شود بهتر است. اکنون فیوز را در جای خود قرار داده و مجددنولها را با فازمتر بررسی کنید. نیاز به گفتن نیست که نولها نباید روشن شوند. هم نول مربوط به شبکه و هم تکبهتک نولهای ساختمان. اگر علت روشن شدن فازمتر روی سیم نول برطرف شده، به ساختمان برگردید و وسایل برق را به برق متصل کنید. نولهای داخلی را چک کنید. اگر برقدار نبود. مشکل برطرف شده است.
تفاوت بین سیم های فاز و نول
برای واضح تر شدن علت روشن شدن فازمتر روی سیم نول، شما میتوانید مفهوم سیم نول را به صورت ریاضی یا عملی درک کنید. بیایید نگاهی با دیدی بزرگتر بیندازیم. هیچ سیم نولی از ژنراتور و در سیستمهای انتقال وجود ندارد. سیم نول فقط در قسمت توزیع و شبکه (فاز و نول ... و زمین) اجرا میشود. ممکن است تعجب کنید که چرا اینگونه است. دلیل آن این است که در سطح ژنراتور و انتقال، خطوط یا هادیها امپدانس تقریباً یکسانی دارند (در حالت ایده آل یکسان) بنابراین، ولتاژ بین هر یک از 3 خط یکسان است اما در فاز 120 درجه از یکدیگر فاصله دارند. در سطح توزیع، بارهای شما یکسان نیستند، در واقع هر بار که مصرفکننده برق چراغ را روشن میکند، کل امپدانس شبکه توزیع تغییر میکند. این بدان معنی است که بدون سیم نول، ولتاژ در هر بار و ولتاژ بین فازها متفاوت خواهد بود، که هم برای مصرف کننده و هم برای سیستم الکتریکی ایده آل نیست زیرا منجر به عدم تعادل در سیستم توزیع برق میشود. بارهای با امپدانس بیشتر نسبت به بارهایی با امپدانس کمتر نیاز به افت ولت بیشتری دارند.
آسیب یا قطع شدن سیم نول
در صورتی که تمامی موارد را برای علت روشن شدن فازمتر روی سیم نول بررسی کردید و همچنان دچار مشکل هستید، احتمال دارد سیم نول قطع شده است. یعنی هنگامی که شما اتصال کلید، سنسورها و اتصال فاز و نول را بررسی کردید و موردی نیافتید. این کمان وجود دارد. این اتفاق میتواند در اثر کار با دریل باشد. یا بر اثر ضعیف شدن سیمها و قطع شدنش از داخل، اتصال نادرست سیم و کابل در زمان انشعابگیری، اتصال برای بخاریهای برقی یا دستگاههای مخصوص جوش با قدرت زیاد به پریزهای ضعیف و .... رخ دهد. برای حل این مشکل کافیست خط مورد نظر را دنبال کرده قطعی را پیدا کنید و اتصال را مجدد برقرار نمایید.
در منازل یا ساختمانهای قدیمی این مورد بسیار اتفاق میافتد، همچنین احتمالا قطعی در در جعبه تقسیم خواهد بود. باید موارد متعددی را چک کنید تا علت روشن شدن فاز متر روی سیم نول را برطرف نمایید. قطع سیم نول را پیدا کنید و بعد نزدیکترین کلید و پریز به نول قطع شده را بیابید. با تست تکبهتک سیم قطع شده را پیدا میکنید. نکتهای ممکن است از چشم شما دور بماند این است که سیمکشی میتواند مهندسی یا بازاری باشد و این دو روش تفاوتهایی را دارند، در صورت مشورت با برقکار حرفهای مشکلی در این مورد نخواهید داشت.
عوامل دوفاز شدن سیم برق
برخی موارد بااهمیت در علت روشن شدن فازمتر روی سیم نول میشود عبارتست از، کشیدن بار زیاد آن هم ناگهانی از سیمی که ضعیف است. وصل کردن کولرگازی به سیم ضعیف، وصل و استفاده از بخاری برقی، متصل کردن دستگاه جوش یا قطع شدن نول اصلی در شبکه، خرابی فیوز و ایجاد ضعف در سایر اتصالات. همچنین دقت کنید فعالیت ساختمانی در سایر طبقات میتواند روی شما اثر بگذارد. در نهایت دقت داشته باشید که علت روشن شدن فازمتر روی سیم نول باید پیگیری و برطرف شود تا مشکلات یا برقگرفتگی ایجاد نکند، مشورت کردن با برقکار راهکار ساده و ایمنی است.
منبع