روش های تست چاه ارت

تست ایمنی الکتریکی برای اطمینان از استانداردهای عملیاتی برای هر محصولی که از برق استفاده می‌کند ضروری است. دولت‌ها و سازمان‌های مختلف الزامات سخت گیرانه‌ای را برای محصولات الکتریکی که در سرتاسر جهان فروخته می‌شوند تعیین کرده‌اند. خرید سیم ارت و مصرف آن بسیار زیاد است، خطرناک‌ترین وسایل وسایلی هستند که از طریق یک هادی به زمین متصل می شوند. اتصال در ساختمان‌ها بیشتر از طریق چاه ارت است، انواع روش های تست چاه ارت برای اطمینان از عملکرد آن نیز ضروری است. اگر هادی ارت در جایی آسیب ببیند، عواقب آن می‌تواند خطرناک باشد. در نتیجه، یک مسیر با مقاومت کم مناسب برای جریان الکتریکی برای محافظت از پرسنل و تجهیزات ضروری است. این امر آزمایش و روش های تست چاه ارت را به یکی از مهمترین مسائل در صنعت و ساخت و ساز تبدیل کرده است. بنابراین ارزیابی و اندازه‌گیری مقاومت سیستم زمین به صورت سالانه ضروری است. تست برای اطمینان از عملکرد صحیح سیستم زمین در برابر ولتاژهای ایجاد شده است.

چاه زمین چیست؟

چاه ارت حفره‌ای است که در اعماق زمین برای رسیدن به رطوبت نسبی خاک حفر شده است. سپس یک صفحه مسی به صورت عمودی در داخل آن قرار می‌گیرد تا حداکثر سطح تماس با خاک برقرار شود. علاوه بر این، محیط صفحه با مواد بنتونیت پوشانده شده است. این صفحه دارای سیم‌های مسی جوشی است که به خوبی از زمین خارج شده و آنها را به جعبه تست متصل می‌کند تا تمامی وسایل برقی را به هم متصل کند. اولین کار ایجاد یک مدار الکتریکی با پتانسیل صفر و مقاومت کم است. چاه زمین یکی از راه های ایجاد چنین مداری است. روش های تست چاه ارت نیز برای بررسی مورد نیاز است.

سیستم ارتینگ چیست؟

کلمه ارت به معنای اتصال بدنه یک وسیله الکتریکی به زمین است. این فرآیند به منظور محافظت از افراد و دستگاه‌ها در برابر ولتاژ بیش از حد تولید شده در بدنه تجهیزات الکتریکی انجام می‌شود. علاوه بر این در صورت برخورد صاعقه به ساختمان ولتاژهای بسیار بالا و خطرناکی ایجاد می‌شود که برای حفظ ایمنی ضروری است تا مستقیماً روی زمین خنثی شود. در نتیجه استفاده از چاه ارت و سیستم ارت ضروری است. روش های تست چاه ارت برای بررسی عملکرد آن نیز همواره لازم است. استفاده از سیستم زمین یکی از مواردی است که نقش موثری در کاهش حوادث برق گرفتگی دارد. بنابراین بازرسی و تست صحیح آن ضروری است. با تجهیزات لازم و دانستن روش های تست چاه ارت، می‌توان چاه‌های زمینی، صاعقه گیر، تابلوهای برق و سیستم‌های ایمنی برق را بازرسی و آزمایش کرد. اندازه‌گیری مقاومت چاه و الزامات استاندارد و اتصال سیستم و سایر پارامترها بررسی می‌شود و در صورت نیاز راهکارهای اصلاحی برای رسیدن به وضعیت ایده آل اتخاذ خواهد شد.

هدف استفاده از سیستم ارت

اولین و مهمترین دلیل استفاده از ارتینگ حفاظت از جان و ایمنی انسان‌هاست، استفاده از این سیستم سبب افزایش حفاظت و ایمنی در تجهیزات الکتریکی و الکترونیکی نیز می‌شود. با ایمن کردن محیط، شرایط مناسب در محیط کار نیز ایجاد خواهد شد. در ساختمان‌های بلند، سیستم اتصال به زمین از ولتاژ تماس و ولتاژهای ناخواسته و رعد و برق جلوگیری می‌کند و ولتاژ اضافی را حذف می‌کند. وجود ارت باعث حصول اطمینان از قابلیت کار الکتریکی می‌شود و باعث بهبود و کاهش نویز است.

علت نیاز به تست سیستم ارتینگ

اندازه‌گیری مقاومت زمین برای سیستم‌های الکترود زمین باید در حین نصب الکترود و سپس در فواصل پس از آن انجام شود. این فرآیند تضمین می‌کند که مقاومت زمین در طول زمان افزایش نمی‌یابد. اگر ارت ضعیف باشد، نه تنها خطر خرابی تجهیزات افزایش می‌یابد، بلکه خطرناک است. تاسیسات باید دارای سیستم‌های الکتریکی زمینی باشند. در این حالت، هنگام برخورد رعد و برق یا زیاد بودن ولتاژ، مسیر امنی برای رسیدن به زمین وجود دارد. روش های تست چاه ارت در اینجا اهمیت دارد چرا که باید تضمین کننده عملکرد صحیح باشد.

لزوم اندازه گیری و روش های تست چاه ارت

بازرسی و آزمایش چاه‌های ارت طبق ماده 13-2-5 انجام می‌شود. طبق این ماده کلیه تاسیسات الکتریکی باید قبل از بهره برداری یا پس از هرگونه تغییر عمده مورد آزمایش قرار گیرند تا از رعایت قوانین و مقررات اطمینان حاصل شود. همچنین طبق بند ج 1-9-4 مبحث 13 مقررات ملی ساختمان هنگام قرار گرفتن الکترود بر روی زمین لازم است به صورت دوره‌ای مقاومت آن در برابر جرم کل زمین به کمک دستگاه‌هایی اندازه‌گیری شود. اگر این آزمایشات نشان دهد که مقاومت الکتریکی تغییر کرده است، باید الکترودهای جدیدی روی زمین قرار داده شود تا سیستم اتصال توسعه یابد. در نتیجه لازم است ارت را به صورت دوره‌ای با روش های تست چاه ارت به خوبی آزمایش کرد.

روش های تست چاه ارت انواع مختلفی دارد، اندازه‌گیری مقاومت سیستم زمین به روش 62 درصد یکی از آنهاست، اندازه‌گیری مقاومت سیستم زمین به روش افت ولتاژ روش بعدی است. اندازه‌گیری مقاومت الکترود به روش کلاسیک، اندازه‌گیری مقاومت الکترود به روش شیب نیز جزو روش های تست چاه ارت هستند. از دیگر موارد روش های تست چاه ارت می‌توان، اندازه‌گیری مقاومت الکترود به روش تست 90/80، اندازه‌گیری مقاومت الکترود به روش آرایش مثلثی، اندازه‌گیری مقاومت الکترود با تکنیک الکترود متصل را نام برد. همچنین مقاومت الکترود را بدون ضربه زدن به میله اندازه‌گیری کنید، اندازه‌گیری مقاومت الکترود به روش تزریق جریان و اندازه‌گیری مقاومت الکترود به روش سه نقطه‌ای نیز در این روش‌ها وجود دارد.

مسائل مهم در بازرسی و آزمایش چاه ارت

برای آزمایش خوب ارت، شفت جریان باید در فاصله مناسبی از الکترود زمین زده شود تا دامنه مقاومت آنها با یکدیگر تداخل نداشته باشد. بنابراین توصیه می‌شود که این فاصله نباید کمتر از 5 برابر بزرگ‌ترین بعد الکترود زمین باشد. همچنین بهتر است شفت جریان و شفت ولتاژ در بازرسی و آزمایش چاه‌های ارت در یک جهت و به صورت خطی چیده شوند. اگر مانعی وجود داشت یا نمی‌توانستید میله‌ها را در جهت درست در فاصله مناسب قرار دهید، باید آنها را به صورت مثلثی مرتب کنید. بهتر است بدانید که برای آزمایش خوب ارت، از سیم‌های بلند برای اتصال به شفت‌های ولتاژ استفاده می‌شود. آنها خطا را به دلیل تداخل الکترومغناطیسی افزایش می‌دهند. بنابراین توصیه می‌شود در میان انواع روش های تست چاه ارت از روش 180/90 استفاده شود. گفتنی است برای افزایش کیفیت تست چاه ارت می‌توانید مقداری آب شور در اطراف محور جریان و شفت ولتاژ بریزید. دقت داشته باشید که سیم‌های اتصال بین دستگاه و شفت باید روی زمین رها شوند و حلقه تشکیل ندهند.

پارامترهای ایجاد خطا در تست چاه ارت 

در روش های تست چاه ارت برای جلوگیری از بروز خطا مواردی را باید رعایت نمایید، مواردی که گفته می‌شود می‌تواند سبب بروز خطا شوند. وجود اشیاء فلزی مدفون در زمین، جریان‌های سرگردان از منابع مختلف AC و DC،  نزدیکی بیش از حد جریان به الکترود زمین، خطای دستگاه‌های اندازه‌گیری، خطای اپراتور در معاینه فنی و آزمایش چاه‌های ارت، اعمال روش اندازه‌گیری نامناسب در آزمایش چاه زمین، در نظر داشته باشید که در روش های تست چاه ارت این موارد می‌تواند نتیجه خطا برایتان ایجاد نماید.

ایمنی بازرسی و تست چاه ارت

برای آزمایش خوب ارت و سیستم آن، لازم است همیشه اقدامات احتیاطی برای حفظ ایمنی انجام شود. از جمله مواردی که رعایت آنها ضروری است شامل، آزمایش چاه ارت باید توسط بازرس معتبر انجام شود. آزمایش چاه ارت نباید در مواقعی با احتمال زیاد صاعقه مانند روزهای بارانی و طوفانی انجام شود. همچنین برای حفظ ایمنی بازرس استفاده از دستکش عایق و کفش کار مناسب در حین کار ضروری است. لازم است بدانید دستگاه های مورد استفاده در تست چاه ارت باید دارای استاندارد IEC-61010 برای ایمنی و استاندارد IEC-61557 برای عملکرد باشند. قبل از آزمایش خوب ارت و اندازه‌گیری مقاومت الکترودها، حتی اگر پست را قطع کرده باشید. بررسی ولتاژهای سرگردان در سیستم زمین ضروری است و قبل از جدا کردن الکترود از زمین مطمئن شوید که جریان زیادی وجود ندارد و در آخر هرگز تمام الکترودهای سیستم ارت را همزمان جدا نکنید. به جز مواقعی که تاسیسات برقی قبلا به طور کامل خاموش شده باشند.

چنانچه گفته شد تست چاه ارت و انواع روش های تست چاه ارت برای بررسی هرچی بیشتر سیستم ارتینگ لازم و ضروری است، سیستم ارت امروزه کاملا ضروری است و در بسیاری از ساختمان‌ها و کارخانه‌ها و منازل مسکونی وجود دارد.

منبع